Đau đầu: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và phòng ngừa

Hỏi đápCategory: QuestionsĐau đầu: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và phòng ngừa
baobao asked 3 months ago

Đau đầu đang là một vấn đề sức khoẻ khá phổ biến hiện nay mà hầu hết ai cũng đã từng hoặc đang mắc phải nhiều lần. Nếu việc đau đầu trở nên thường xuyên và nghiêm trọng hơn nó sẽ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bạn.
Tìm hiểu thêm:

Đau đầu là bệnh gì?
Đau đầu hay nhức đầu là một triệu chứng thường gặp ở mọi đối tượng có biểu hiện là đau nhức ở bất kỳ vùng nào trên đầu. Đau đầu có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên đầu, cơn đau có thể ở một vị trí nhất định hoặc tỏa ra khắp vùng đầu của bạn.
Đau đầu không phải là một căn bệnh nguy hiểm, vì nó có thể điều trị bằng thuốc, kiểm soát căng thẳng và phản hồi sinh học. Bản thân đau đầu là một căn bệnh nhưng nó có thể là biểu hiện khởi đầu cho một số bệnh lý nội sọ liên quan khác.
Nguyên nhân gây đau đầu
Nguyên nhân đau nhức đầu được phân loại thành 2 loại: nguyên phát (tự phát) và thứ phát 
Nguyên nhân nguyên phát
Đau đầu nguyên phát thường xảy ra phổ biến nhưng không phải do bệnh lý nào trước đó gây ra hoặc do tác động từ bên ngoài. Nguyên nhân này xảy ra khi não bộ của bạn hoạt động quá mức hoặc gặp các vấn đề trong cấu trúc não bộ gây ra cảm giác đau đầu. Một số loại đau đầu nguyên phát phổ biến là : đau nửa đầu, đau đầu cụm, nhức đầu do làm việc căng thẳng quá mức.
Nguyên nhân thứ phát
Nguyên nhân đau đầu này ra do các bệnh lý khác gây ra như:

  • Bệnh về mạch máu trong não.
  • Chấn thương đầu.
  • Huyết áp cao (tăng huyết áp).
  • Sự nhiễm trùng.
  • Thuốc quá lạm dụng.
  • Tắc nghẽn xoang.
  • Tổn thương.
  • Khối u.

Những triệu chứng của cơn đau đầu
Đau nhức đầu có rất nhiều tuỳ thuộc vào dạng đau đầu mà bạn đang mắc phải.
Đau đầu do căng thẳng
Đây là dạng đau nhức đầu khá phổ biến trên thế giới, chiếm khoảng ¾ dân số nói chung. Đau đầu do căng thẳng gây đau nhẹ lan tỏa, không gây ra cảm giác buồn nôn hoặc chứng sợ ánh sáng.
Đau đầu do căng thẳng có thể xuất hiện theo từng đợt hoặc mãn tính. Các cơn nhức đầu từng đợt thường xảy ra <15 ngày/tháng, ngược lại đau đầu mãn tính xảy ra >15 ngày/tháng. Hiện nay, đau đầu do căng thẳng có thể điều trị bằng thuốc giảm đau mà không cần đến sự hỗ trợ của y khoa.
Đau nửa đầu
Đau nửa đầu (Migraine Headaches) là bệnh phổ biến thứ 3 và có nguy cơ gây tàn tật nhiều thứ 7 trên toàn cầu. Theo một cuộc khảo sát năm 2021, đau nửa đầu ảnh hưởng đến 16% dân số Hoa Kỳ.
Đau nửa đầu thường được mô tả là những cơn đau dữ dội, có thể kéo dài trong vòng nhiều giờ (4-72h). Nó thường xảy ra ở một bên đầu hoặc có thể đổi bên, cùng với cơn đau đầu, bạn cũng có thể mắc các triệu chứng khác: buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng, tiếng ồn, chóng mặt, ăn mất ngon và đau bụng.
Đau đầu từng cụm
Đây là tình trạng đau đầu nghiêm trọng nhất, cơn đau thường xảy ra theo nhóm kéo dài từ 15 phút đến 3 giờ và có thể xảy ra từ 1 đến 8 lần trong mỗi ngày vào mùa xuân hoặc thu. Các cơn đau đầu này sẽ biến mất hoặc thuyên giảm trong nhiều tháng hoặc nhiều năm và tái phát lại sau đó.
Đau đầu từng cụm là cơn đau rát dữ dội, đau nhói liên tục, đau xuyên thấu hoặc xung quanh một bên mắt. Khi cơn đau này xảy ra, chúng đi kèm với việc mí mắt của bạn sẽ đỏ, chảy xệ, sụp mí hoặc sưng mí mắt, bị nghẹt hoặc chảy nước mũi, đổ nhiều mồ hôi trên trán hoặc một đồng tử nhỏ hơn ở một mắt.
Đau đầu do xoang
Đau đầu do xoang là tác hại của sự nhiễm trùng xoang, gây tắc nghẽn và viêm xoang. Các bác sĩ thường hay nhầm lầm giữa việc đau đầu do viêm xoang với chứng đau nửa đầu. Để xác định được chính xác chứng đau đầu do xoang, bạn hãy dựa vào những triệu chứng sau:

  • Có mùi vị khó chịu trong miệng
  • Xuất hiện cơn đau sâu liên tục ở gò má
  • Cảm giác đầy tai, sưng mặt và sốt
  • Tiết dịch nhầy ở mũi
  • Cơn đau sẽ trở nên dữ dội hơn khi bạn cử động đầu đột ngột hoặc căng thẳng.

Đau đầu mãn tính
Đau đầu mãn tính là hiện tượng đau nhức liên tục kéo dài từ 15 ngày trở lên, những cơn đau đầu xuất hiện liên tục ít nhất trong vòng 3 tháng. 
Đau đầu mãn tính xuất hiện do não bộ chưa kịp tiếp ứng nhận hết các thông tin và bộ não phải làm việc quá tải, gây chèn ép các dây thần kinh.
Gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hằng ngày và gây khó chịu cho người bệnh.
Những đối tượng dễ bị đau đầu
Chứng đau đầu có thể gặp ở mọi đối tượng từ trẻ em, thanh niên, trung niên cho đến người cao tuổi.
Hiện nay, theo nghiên cứu những đối tượng dễ mắc chứng đau đầu gồm:

  • Nhân viên văn phòng: Do tính chất công việc phải tiếp xúc quá nhiều với máy tính trong thời gian quá lâu dễ dẫn đến căng thẳng.
  • Phụ nữ trong thời kỳ mang thai, hành kinh hoặc mãn kinh: Do sự thay đổi của hormone Estrogen ở nữ giới nhiều hơn nam giới nên  nguy cơ đau đầu ở nữ giới thường cao hơn.
  • Người hay bị áp lực tâm lý, căng thẳng với mọi thứ.
  • Người trẻ thường sử dụng các chất kích thích hoặc rượu bia hoặc thuốc lá.
  • Yếu tố di truyền: Theo nhiều kết quả nghiên cứu, nếu trong gia đình có cả bố và mẹ mắc chứng đau nửa đầu thì con cái sẽ có nguy cơ mắc bệnh này lên tới 70%.

Các vị trí đau đầu thường gặp

Vị trí đau 

Nguyên nhân phổ biến 

Nguyên nhân khác

  • Sau đầu hoặc cổ
  • Đau đầu
  • Đau nửa đầu
  • Viêm khớp cột sống
  • Đau dây thần kinh chẩm
  • Đỉnh đầu
  • Khu vực hay buộc tóc
  • Đau đầu 
  • Đau nửa đầu
  • Đau dây thần kinh chẩm
  • Tăng huyết áp nặng (hiếm)
  • Phình mạch hoặc chảy máu, thường được gọi là đột quỵ xuất huyết (hiếm)
  • Trán
  • Sau cả hai mắt
  • Đau đầu
  • Đau nửa đầu
  • Đau đầu cụm
  • Viêm xoang
  • Sau một mắt
  • Đau đầu cụm
  • Đau nửa đầu
  • Đau dây thần kinh chẩm
  • Nhiễm trùng mắt, phình mạch (hiếm)
  • Đau đầu thái dương
  • Đau đầu
  • Đau nửa đầu
  • Đau đầu cụm
  • Viêm động mạch thái dương (phổ biến ở người cao tuổi)
  • Rối loạn khớp thái dương hàm
  • Sau tai
  • Nhiễm trùng tai (phổ biến ở trẻ em)
  • Đau dây thần kinh chẩm
  • Viêm xoang
  • Rối loạn khớp thái dương hàm
  • Vấn đề nha khoa
  • Viêm cơ ức đòn chũm
  • Một bên đầu
  • Đau nửa đầu
  • Đau đầu cụm
  • Phình mạch (hiếm)
  • Đau nửa đầu liên tục (hiếm)
  • Trên tất cả vùng đầu 
  • Đau đầu
  • Đau nửa đầu
  • Viêm xoang

Cách chẩn đoán đau đầu
Nếu bạn bị đau đầu thường xuyên hoặc tình trạng trở nên nghiêm trọng, hãy đến các cơ sở y tế gần nhấn để được chẩn đoán một cách chính xác nhất.
Chẩn đoán lâm sàng
Khi đến gặp các bác sĩ của khoa họ sẽ hỏi bạn về một số vấn đề mà bạn đang gặp phải như: chỗ đau nằm ở đâu, cảm giác như thế nào, thời gian thường xảy ra đau đầu vào thời điểm nào, đau đầu có kèm theo các triệu chứng nào không, chứng đau đầu thường kéo dài bao lâu, có tiền sử điều trị bệnh gì không,..
Sau khi hỏi thăm các vấn đề, bác sĩ sẽ tổng hợp và đánh giá phần bệnh án của bạn và sẽ thực hiện một cuộc kiểm tra tổng quát về thể chất và thần kinh để có thể đưa ra nguyên nhân khiến bạn đau đầu chính xác nhất.
Chẩn đoán cận lâm sàng
Sau khi bạn đã khám lâm sàng xong và để có kết quả chính xác nhất, bác sĩ có thể chỉ định bạn làm thêm một số kết quả xét nghiệm như:

  • Xét nghiệm máu và nước tiểu.
  • Chụp X-quang xoang, hộp sọ và chụp đốt sống cổ
  • Chọc dò tủy sống
  • Điện đồ não
  • Chụp CT hoặc chụp cộng hưởng từ vùng đầu cổ

Cách điều trị đau đầu
Một trong những việc quan trọng nhất để điều trị đau đầu là tìm ra nguyên nhân gây ra chứng đau đầu của bạn, thông thường các bác sĩ sẽ khuyên bạn viết lại nhật ký đau đầu để có thể đưa ra cách điều trị hợp lý nhất.
Điều trị các cơn đau đầu cũng được chia thành 2 loại gồm:
Do bệnh lý: Phương pháp điều trị sẽ tập trung vào giải quyết bệnh lý, khi bệnh thuyên giảm, các triệu chứng cũng sẽ biến mất.
Không bệnh lý: Với những trường hợp hay bị không do bệnh lý cơn đau có thể nhanh chóng thuyên giảm và biến mất khi được hỗ trợ điều trị bằng các biện pháp thích hợp như:
Kiểm soát căng thẳng giảm đau đầu

Khi bạn tự kiểm soát được những căng thẳng của bạn đang gặp phải bạn có thể các cơn đau đầu của bạn sẽ từ từ thuyên giảm. Khi nhức đầu xuất hiện bạn nên hít thở sâu, thư giãn cơ, hình ảnh thư giãn và nghe nhac để giải thư giãn đầu óc, giải tỏa các căng thẳng đang gặp phải.
Phản hồi sinh học chữa đau đầu

Phản hồi sinh học giúp bạn nhận biết căng thẳng đang tích tụ trong cơ thể và bạn học cách phản ứng và giải quyết các tình huống căng thẳng đó.
Các cảm biến sẽ tự kết nối với cơ thể bạn khi quá trình phản ứng sinh học xảy ra. Và họ sẽ theo dõi các phản ứng thể chất không tự nguyện của bạn đối với chứng đau nhức đầu,bao gồm:

  • Nhịp thở.
  • Xung.
  • Nhịp tim.
  • Nhiệt độ cơ thể.
  • Căng cơ.
  • Hoạt động trí não.

Liệu pháp châm cứu
Liệu pháp châm cứu là một cách thức chữa bệnh theo Y học cổ truyền, được sử dụng một loại kim châm đặc biệt xuyên da vào các điểm cụ thể trên cơ thể để kích thích các dây thần kinh tiết ra loại hormone nội sinh khác nhau, giúp bạn thư giãn, giải tỏa căng thẳng. Để cải thiện bằng liệu pháp này bạn nên đến các bệnh viện Y học cổ truyền, nơi có các chuyên gia về châm cứu thực hiện, tuyệt đối không nên tự ý châm cứu ở nhà để tránh xảy ra những hậu quả xấu.
Thiền định
Bạn nên dành ra 5-15 phút mỗi ngày để thiền định trước khi đi ngủ, nó giúp bạn kiểm soát được cơn đau, giải toả những áp lực căng thẳng. Khi ngồi thiền bạn nên chọn một nơi yên tĩnh, ngồi thẳng lưng để đầu và cổ thẳng với cột sống  Hai chân đặt trên sàn để thẳng từ mắt cá chân lên đến đầu gối, phần bắp chân và đùi sẽ tạo thành một góc 90 độ. Thả lỏng hai tay trên đầu gối hoặc trên đùi. Tập trung vào việc hít thở chậm rãi và loại bỏ những suy nghĩ trong tâm trí.
Chườm lạnh, chườm nóng
Một trong những cách đơn giản nhất mà bạn có thể làm hằng ngày là chườm lạnh hoặc nóng lên đầu và phía sau cổ khoảng 5-10 phút, 4-5 lần/ngày để làm giảm cơn đau hiệu quả.
Sử dụng thuốc đau đầu

Đau đầu do căng thẳng thường được điều trị bằng thuốc giảm đau không kê toa như:  aspirin, acetaminophen hoặc ibuprofen có thể giúp giảm đau hiệu quả, nhưng nếu bạn lạm dụng thuốc giảm đau quá nhiều sẽ dẫn đến chứng đau đầu hằng ngày kéo dài.
Đối với những cơn đau đầu nghiêm trọng hoặc mãn tính, bác sĩ sẽ đề nghị bạn sử dụng thuốc trị đau đầu theo đơn.
Cách phòng ngừa đau đầu 
Đau đầu đang là vấn đề mà nhiều người đang gặp phải, gây ảnh hưởng xấu đến cuộc sống, sinh hoạt hằng ngày của bạn. Vì vậy, bạn có thể chủ động tìm hiểu những cách phòng ngừa chứng đau nhức đầu xuất hiện như:

  • Uống nhiều nước: Bạn nên bổ sung nhiều nước để giúp giảm tình trạng căng thẳng cũng như một số bệnh lý khác.
  • Nghỉ ngơi đầy đủ: Nếu bạn đang cảm thấy lạnh hoặc bị cúm hãy nghỉ ngơi để giúp bạn giải tỏa những áp lực do bệnh lý gây ra.
  • Thư giãn nhiều hơn: Bạn là người thường xuyên phải làm việc với máy tính với những việc dễ khiến bạn căng thẳng đầu óc. Hãy dành một chút ít thời gian thư giãn đầu óc với những bản nhạc và những điều khiến đầu óc bạn cảm thấy vui vẻ, thoải mái.
  • Ăn uống khoa học: Bạn nên có một chế độ ăn uống dinh dưỡng, hợp lý, bổ sung các chất cần thiết, không bỏ bữa và hạn chế sử dụng các chất kích thích để không gây sức ép lên các dây thần kinh. 

Khi nào cần đến gặp bác sĩ?
Hãy gọi ngay cho bác sĩ hoặc đến các cơ sở y tế gần nhất nếu bạn xuất hiện những biểu hiện sau:

  • Cơn đau đầu liên tục quay trở lại và đau dữ dội hơn
  • Đã điều trị bằng thuốc nhưng không thuyên giảm.
  • Lú lẫn, nói lắp bắp hoặc ngất xỉu.
  • Cảm thấy buồn nôn, nôn mửa, cảm thấy đầu đau đớn với ánh sáng và tiếng ồn.

Đau đầu không phải là một căn bệnh hiếm gặp nhưng nếu không được chẩn đoán và điều trị sẽ gây áp lực cho cuộc sống của chính bạn. Vì vậy, nếu đã tìm hiểu được nguyên nhân, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn cách điều trị hợp lý nhất nhé.